De herfst beleven: tamme kastanje

Herfst, hou jij er ook zo van? De bomen kleuren in vele prachtige herfst tinten: oranje, rood, donkerrood, goud, geel en bruin. Het licht wordt zachter en de activiteiten verplaatsen zich steeds meer van buiten naar binnen.

Soms kan ik er een beetje melancholisch van worden. Dan herinner ik me de boswandelingen waarin ik samen met mijn broertje eikels, beukennootjes en paardenkastanjes verzamelden. Daar knutselden we grappige dingetjes van. Wie herinnert zich nog de spinnenwebben van een kastanje met saté-prikkers en wol? We konden ons eindeloos vermaken met de vondsten uit het bos.

Mijn vader kocht in de herfst tamme kastanjes op de markt. Die werden dan gekookt en ingevroren. Een gezellig klusje, heel geschikt voor een druilerige zondag. Die kastanjes bewaarden we in de diepvries en we aten ze met de kerst.

Kastanjes hebben een bijzondere smaak: ze zijn een beetje zoet, romig en nootachtig. De smaak combineert heel goed bij spruitjes, wild, gehakt en  appel. Traditioneel maakten we voor het kerstmaal een “stuffed turkey”(gevulde kalkoen). Deze kalkoen werd gevuld met een mengsel van gehakt, spek, ui en kastanjes. Samen met aardappel-kastanje-puree en witlofsalade was het een echt feestmaal.

kastanjes

Kastanjes zoeken
Nu, jaren later, roept een boswandeling bij mij nog steeds goede herinneringen op. Het bos is een plek om  tot rust  te komen. De tijd staat er even stil en toch is bijna nergens de tijd zo zichtbaar als hier: De seizoenen spiegelen in de bodem, de planten, de dieren en de geluiden.

Hoe leuk is het om na een wandeling thuis te komen met herinneringen uit het bos, zoals mooie gekleurde bladeren voor een herfsttafereeltje.  Of een (bescheiden hoeveelheid) zelf geraapte tamme kastanjes. Niet te veel, het is ten slotte ook voedsel voor de dieren.  Op veel plekken wordt “wildplukken” gedoogd, als je je aan de regels houdt. We leven nu eenmaal in een klein en vol landje.  🙂

In Nederland groeien tamme kastanjebomen. Soms moet je even zoeken naar een plek waar ze groeien. Met een beetje geluk staan ze ergens in je omgeving.  Deze website kan je daarbij op weg helpen: www.wildplukwijzer.nl.

Er zijn verschillende soorten kastanjebomen. Paardenkastanjes kun je niet eten, ze smaken heel bitter en ze zijn zelfs giftig. Tamme kastanjes zijn wel  eetbaar. Je kunt de soorten makkelijk onderscheiden aan de hand  van een aantal kenmerken:

Tamme kastanjes:

  • De Bolster (buitenkant) heeft scherpe stekels
  • In de bolsters zitten meestal zitten meestal drie (en soms minder) kastanjes
  • De kastanjes zijn puntig aan de bovenkant
  • De kastanjes zijn niet helemaal rond, ze hebben een platte kant
  • De bomen van de eetbare tamme kastanje hebben getande langwerpige bladeren

Paardenkastanjes

  • De Bolster heeft vrij stompe stekels
  • De kastanjes zijn rond aan de bovenkant
  • In de bolster zit één kastanje

Kastanjes kopen
In Nederland zijn tamme kastanjes op steeds meer plekken te koop. Deze kastanjes komen meestal uit oost- en zuid Europa waar de Tamme Kastanje meer voorkomt dan in Nederland. Soms is het even zoeken naar een leverancier: op de markt, speciaalzaken (soms kun je ze daar bestellen) of webwinkels.

Voorgekookt en vacuumverpakt zijn tamme kastkanjes te koop bij biologische winkels(zoals de Natuurvoedingswinkel en Ekoplaza), en bij een aantal supermarkten (zoals Jumbo en Plus).  Kastanjemeel is te koop bij biologische winkels.

Gepofte kastanjes: snoep uit de natuur
In veel Mediterrane landen zoals Frankrijk, Italië en Spanje worden ze door straatventers gepoft en verkocht. Een heerlijk snack voor tussendoor. Je kunt de kastanjes ook zelf poffen: Snijd de kastanjes van boven met een scherp mesje een klein beetje in. L:eg de kastanjes daarna in de gloeiende as van een vuurkorfje.  Zodra de kastanjes “ploffen” zijn ze gaar. Daarna kun je ze opeten: haal de kastanjes uit hun schilletje nadat ze een beetje zijn afgekoeld. Niets meer aan doen, gewoon lekker opeten als snack.

Je kunt de kastanjes ook poffen in de oven: Verwarm de oven voor op 220°C. Maak met een scherp mes een kruis in de bovenkant van de kastanjes. Leg de kastanjes ongeveer 10 tot 15 minuten in de oven tot ze openspringen.

Kastanjes met een bite
Wil je kastanjes gebruiken die nog niet helemaal gaar zijn (zodat ze een bite houden in je gerecht), dan kun je ze koken: kerf de kastanjes in met een mesje. Kook ze een paar minuten in kokend water. Je kunt de schil verwijderen als de kastanjes warm zijn. Dit is een geduldig werkje. Zodra de kastanjes afkoelen wordt de schil weer hard. Je kunt zo dus slechts een paar kastanjes tegelijkertijd schoonmaken. Het is een mooi klusje voor een druilerige zondagmiddag.

En dan nu: de keuken in!
Praten over eten maak hongerig :-). Hier heb ik een paar suggesties:

Kastanje puree:
Hiervoor gebruik je ongeveer 1/3 deel kastanje en 2/3 deel kruimige aardappel. Kook de kastanjes in een klein bodempje water gaar en stamp ze fijn. Let bij het koken goed op of er water bij moet. Gebruik niet te veel water, de massa moet niet te dun worden.

Kook de aardappels tot ze gaar zijn en stamp ze fijn met de kastanje puree, een beetje gekookte melk, peper, zout en een klein beetje roomboter. Doe de puree in een ovenschaaltje en zet het in een voorverwarmde oven (180 graden) zodat je de puree warm bij de maaltijd kunt serveren.

Voor een hele mooie luxe variant maak je er aardappel-rozetjes (“pommes duchesses”) van. Verwarm de oven voor op 180 graden. Doe de aardappel-kastanje puree in een spuitzak. Spuit nu mooie aardappelrozetjes op de bakplaat. Voor het opdienen zet je ze 10 tot 15 minuten in de oven. Je kunt ze  van te voren klaar maken, zodat je ze bij het feestmaal alleen nog in de oven hoeft te zetten.  Tip: deze kastanje puree smaakt erg goed bij spruitjes.

Spruitjes met kastanjes
Maak je spruitjes schoon, snijdt de harde onderkant er af en verwijder de losse en de verkleurde bladeren (indien nodig). Kook de spruitjes in een bodempje water circa 10 minuten. Snijdt ondertussen de kastanjes in blokjes. Zet een koekenpan op middelhoog vuur. Doe een klein klontje boter in de pan en bak de kastanjes met de spuitjes. Liefhebbers kunnen een beetje gerookt spek mee bakken,  stukjes gerookte tofu of gerookte speckjes (vegetarische slager).

Tot slot: nog meer inspiratie:
Heb je de smaak helemaal te pakken, dan heb ik nog een paar tips:

 

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s